Переводчик Translate.kg

КАЛЧА

Энциклопедия - Аалам-Манастын музыкасы (ky-ky)
КАЛЧА — эпизоддук кейипкер. Көкөтөйдүн кырк ашындагы ат чабышта К-нын аты алтынчы келгени айтылат (Сагымбай Орозбаков, 1. 64).

КАЛЧА

Энциклопедия - Аалам-Манастын музыкасы (ky-ky)
КАЛЧА —1) тажиктин «галча» — тоолук деген сөзүнөн пайда болуп, «Тоодо жашаган эл» (тоолуктар) деген мааниде айтылат. «Манас» эпосунда «тоолук тажиктер» деген түшүнүктө колдонулат:
Маймундуктун Шоорук кан
Калча деген калкы бар,
Калча жайын сурасаң
Кыргызга жакын каркыбар (Сагымбай Орозбаков, Кол жазмалар фондусу, 580-инв., 197-б.) же «Калча — тажик Шоорук-кан, Алты миң аскер барганы» (Сагымбай Орозбаков, Кол жазмалар фондусу, 582инв., 93-б.).

2) өтмө мааниде «түрү суук» деген түшүнүктө баатырлардын (Манас, Коңурбай, Семетей) портреттерин сыпаттоодо да колдонулат: «Кочкор тумшук кош кирпик, көркү калча, көзү тик» деген саптар бар.

калча

Кыргыз тилинин түшүндүрмө сөздүгү (1969-ж.),(ky-ky)
I сын. Түрү суук, өңү серт. Кочкор тумшук, кош кирпик, Көркү калча көзү тик («Манас»).
КАЛЧА II этиш. Көп чүкөнү, топ таштын таштарын экчей таштоо, жая таштоо. Төрт куу чүкөнү тазалаган жерге калчай баштады (Сасыкбаев).
2. өт. Убара кылуу, беймаза кылуу. Мени шакаба чегип, ары-бери калчагысы келет (Бейшеналиев).

калча

Киргизско-Русский словарь Юдахина (ky-ru)
калча I
1. (о горбоносам человеке) грозный на вид;
кочкор тумшук, кош кирпик, көркү калча, көзү тик фольк. нос горбатый, брови срослись, вид его грозен, взгляд пронзителен;
тоту - куштун барчасы, кекилик - куштун калчасы фольк. попугай - краса среди птиц, кеклик - гроза среди птиц (нос с горбинкой, осанка важная);
2. (в эпосе) эпитет калмыцкого богатыря Конгурбая (главного противника киргизского богатыря Манаса; эпитет, видимо, унизительный; ср. 1-е значение);
3. южн.: горный таджик (гл. обр. каратегинец);
4. (в эпосе) телохранитель; страж при казне (их всегда сорок; ср. чоро I);
кара мүртөз Канчоро, кырк калчасын кылычтап, кыргын салып кырыптыр фольк. злокозненный Канчоро, мечом изрубив сорок витязей (противника), учинил разгром;
кырк калчасы жанында фольк. сорок телохранителей при нём;
казына толгон зериң бар, казына баккан жанында кырк үйлүү кара калчаң бар фольк. казна твоя полна золота, при казне есть сорок юрт охраны;
5. (в эпосе) раб;
азатынан калча көп рабов (там) больше, чем свободных.
калча- II
брать битки всех участников и разбрасывать их, чтобы определить, кому начинать игру (при игре в альчики); "собак гонять" (при игре в камешки);
калчап алган отборный;
ары калчап, бери калчап отуруп прикидывали и так и этак;
көңүлүң болсо, айтсаңчы, ары-бери калчабай фольк. если любишь, то скажи, не виляя (так и этак).

калча

Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгү (Карасаев) (ky-ky)
калча (сын а.)
калчат калча калча калча калча- калчат- калчатуу калчачу калчаш