Переводчик Translate.kg

каркыра

Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгү (Карасаев) (ky-ky)
каркыра
каркыра-турна

КАРКЫРА

Энциклопедия - Аалам-Манастын музыкасы (ky-ky)
КАРКЫРА — топоним. «Манас» эпосунун сюжеттик сызыгындагы элге кеңири белгилүү салттык туруктуу окуялардын бири Көкөтөйдүн ашы өткөрүлгөн жер. Уруу аксакалдары кеңешип отуруп Кошой карыянын сунушу боюнча ашты өткөрүүгө ылайыктуу жер деп К-ны жактырышат. К. «Манастын» негизги варианттарынын бардыгында Көкөтөйдүн ашы өткөрүлгөн жер — өрөөн катарында сүрөттөлөт. Валиханов жазып алган эпизод боюнча Көкөтөйдүн ашы эпостун башка варианттарыдай азыркы Ысык-Көл өрөөнүн өн ары чыгыш тараптагы К. жайлоосунда өтпөстөн Эртыштын боюнда өткөрүлөт. Радлов жазып алган вариант боюнча «Бокмурун» деген темада баяндалган Көкөтөйдүн ашы Кулжанын тегерегинде өткөрүлөт. Сагымбай Орозбаковдун вариантында Кошойдун сунушу боюнча К. жайлоосу тандалат:
Баарыңарга эп болсо,
Бабаңар айткан кеп болсо
Күн батыш жагы Ысык-Көл,
Ар тарабы бирдей тең,
Иледен ылдый айдаса
Ат чабуучу жери кең,
Ашка ылайык ушу бар,
Ар тараптан салаалап
Аккан булак суусу бар.
Кең Каркыра атагы,
Сиркедей шакел чыкпаган
Кайнатып алма, тузу бар.
Карагай, кайың, тереги,
Канчалык жагып жатсаң да
Отунга тиер кереги.
Ат чабылар жери мол
Ашка ылайык жер ошол (Сагымбай Орозбаков, 3. 77).
Саякбай Каралаевдин вариантында:
Аты угулат Каркыра,
Артыкча башка ошо жер.
Мүдүрүлөр аңгек жок,
Суу жеген кемер жок,
Жилик чагар ташы жок,
Сай-сайынан шаркырап,
Миңден булак куюлган,
Үкүрчүнүн оюна,
Үч-Капкактын боюна
Кемегени казчуу жер.
Керилген өзөн Кеген-Суу,
Кең бойлоп атты чапчуу жер,
Кең тамаша салчуу жер.
Үч-Каркыра өзөнү
Аш берүүчү жер ошол (Саякбай Каралаев, 2. 10—11).

К-ны Кошой карыя сунуш кылат. Географиялык реалияда азыркы Алматы облусунун түштүк-чыгышындагы Кыргызстанга чектеш аймак.
Ө. Караев

каркыра

Кыргыз тилинин түшүндүрмө сөздүгү (1969-ж.),(ky-ky)
I зат. Буту, мойну, тумшугу узун, саздуу жерлерде жүрүүчү куш. Каркыра, турна асманда, Кайрылып конбой бактарга (Шүкүрбеков). Каркыра менен турнанын, Деги канатынын дуусу жок (Жантөшев).
2. Сайманын бир түрү. Жүк үстүнө килем жайдырып, анын үстүнө каркыра сайдырган (Жантөшев). Эндик, упа, каркыра Кыз балага жарашар (Токтогул).

каркыра

Киргизско-Русский словарь Юдахина (ky-ru)
1. журавль-красавка;
желе тартып, каркыра чубай учкан чуркурап стих. журавли летят с криком, вытянувшись в ряд;
2. украшение из перьев журавля-красавки (на шапке девочки или девушки);
каркырасын сайынып фольк. приколов себе журавлиные перья;
каркыра туруна, каркыра чертмей название детских игр;
каркырасы сынбаган или каркырасы бар то же, что каркыралуу 2.
каркыра каркыралуу каркырак каркыра каркыра каркырак каркыралуу