Переводчик Translate.kg

көөдөн

Кыргыз тилинин түшүндүрмө сөздүгү (1969-ж.),(ky-ky)
зат. 1. Көкүрөк, төш. Көөдөнүн найза аралап, Көкүрөктү жаралап («Курманбек»).
2. өт. Көңүл, ой, ич. Калтырбай айтып берейин Көөдөндөгү сырымды (Каралаев). Көөдөнгө батпай көп санаа, Көзүнүн жашы он талаа («Эр Төштүк»).
¨ Ала көөдөн — алаңгазар, жел өпкө. Ала көөдөн кишиге, Аманат буюм тапшырба (Осмонкул). [Алымкул] кээ бир ала көөдөндөргө окшоп курулай мактанып,. көкүрөк кербеген жигит (Абдукаримов). Көөдөнү жок — акыл-эси кем, алаңгазар. мактанчаак. Ал эми бай аялдары болсо көөдөнү жок көпкөлөң, өтө эле обу жок.. болуп калыша турган (Убукеев). Көөдөнүн көтөрүү — менменсинүү, бой көтөрүү, мактануу. Темирчилик ишине мени эле коё бергиле, — деп Амандык карыя көөдөнүн көтөрдү (Убукеев).

көөдөн

Киргизско-Русский словарь Юдахина (ky-ru)
ир.
грудь, верхняя часть туловища, бюст; корпус (человека);
көөдөн сөөгү уст. грудная клетка;
көөдөнүндө бүтүн көйнөк жок платье на нём всё рваное (букв. на теле его целой одежды нет);
көөдөнүн минип жанчалы! стих. сядем ему на грудь и измолотим-ка его!;
туруп турат дебесең, көөдөндө араң жан калды разве только то, что он стоит (может стоять), а то в его теле едва душа держится;
көөдөнүмдү жашырбай, мен жерде калмак экемин фольк. я, оказывается, должен остаться без погребения (букв. я, оказывается, должен остаться на земле, не спрятав своего тела);
көөдөнү жок (о человеке) глупый;
көөдөн көтөр- стать заносчивым, надменным, важничать;
көөдөнүн өргө чаап турган возгордившийся;
ала көөдөн
1) бесхитростный, недогадливый (часто о положительных эпических богатырях, отличительными чертами которых являются сила, отвага, прямодушие, но не хитрость и уловки);
"ала көөдөн эр Манас, капкага кирсе, өлөт" деп фольк. мол, если бесхитростный Манас войдёт в ворота, то умрёт (не догадается о грозящей ему опасности);
ала көөдөн жигит недалёкий, недогадливый парень;
2) легкомысленный;
ала көөдөн адамдар - куру дүрмөт мылтыктай стих. легкомысленные люди подобны холостому заряду;
кызыл көөдөн жаш балдар ребятишки-малыши, малыши-глупыши.
көөдөн- көөдөнсүз көөдөнсүздүк көөдөн көөдөнсүз көөдөн көөдөнсүз